GÜMÜLDÜR

İzmir’e 50 kilometre uzaklıktaki mandalina diyarı, yeşil ile mavinin kucaklaştığı beldedeyiz. Ay gümüş bir tepsi gibi mandalina bahçelerinin üzerinden doğuyor. Mis kokulu ağaçların yeşili daha koyu. Uzaklardan cırcır böceği korosunun bildik nameleri duyuluyor. Yazın en sıcak günlerinden biri, ama yöreye özgü o tuz kokulu tatlı esinti içimizi ferahlatıyor. Gece ilerledikçe ay büyüyor. Gümüş rengi yavaş yavaş turuncuya dönüyor. Bu haliyle içinde oturan tavşanın hayalini daha net görüyorum sanki. Tavşan karaltısı bir süre sonra gülümseyen mutlu bir yüz haline geliyor. ‘‘Uzun süre aya bakarsan bu şakaları hep yapar’’ diyorum içimden. Sessizliği oğlum bozuyor. ‘‘Dolunay zamanı şehrin tüm elektriklerini söndürmek gerek, yoksa bu güzelliği kentte yaşamak mümkün olmaz’’ diyor. Doğru söze ne denir?

Dünyanın en lezzetli mandalinalarının yetiştiği, yeşilin ve mavinin en güzelinin kucaklaştığı beldedeyiz. Eskilerin deyimi ile hava şerbet gibi. Ay, gümüş peleriniyle insan elinden çıkan tüm çirkinlikleri örtmüş. Sadece doğa ve onun sunduğu güzellikler var. Ortam o kadar etkileyici ki ‘‘Bir ara bu güzel beldenin adını Gümüşsuyu olarak değiştirenler böyle dolunaylı bir geceden etkilenmiş olmalı’’ diye düşünüyorum.

GÜMÜLDÜR'ün ilk yerleşim yeri, 12 İon kentinden biri olan Lebedos, Teos ve Efes kadar önemli bir yerleşim olamasa da, tarihe adına para basan kentlerden biri olarak geçmiş. Karya yerleşimi olan Lebedos pek çok istilaya uğramış. Bir süre Teos’tan sürülen Dionysos oyuncuları loncası bu kentte yaşamış. Roma ve Bizans döneminde önemini iyiden iyiye yitiren kentin nüfusunun bir bölümü bugün Gümüldür’ün bulunduğu yere, bir bölümü de Efes’e taşınmış. 16. yüzyılda yöreye gelen Kağızmanlı Türkler deniz kenarına yerleşmiş. Zaman içinde askeri açıdan önem taşıyan kent pek çok korsan istilasına da sahne olmuş. Uzun yıllar Türk ve Rum nüfusun kardeşçe yaşadığı ve Ege’nin en iyi tütününü yetiştirdiği ‘‘Gavurköy’’, Rumlar gittikten sonra da ününü korumuş.

MANDALiNA deyince akla Gümüldür gelir. Cumhuriyet döneminde belediye olan Gümüldür’ün kaderi 1940’lı yıllarda Rizeli Nusret Şener’in yerleşmesiyle değişmiş. Dünyanın her köşesine dağılmış Karadenizlililerin Japonya’nın Satsuma Adası’nda tanıyıp sevdikleri, sonra da vatanlarına getirdikleri fidan, yöreyi dünyaya tanıtmış. Gümüldür’e gelirken yanında satsuma fidanları getiren Şener, bunları Halil Kumpas’ın bahçesine dikmiş. Bahçenin yanından akan Şeytan Deresi, fidanların kendilerini ana vatanlarında sanmasını sağlayan iklim koşullarını yaratınca, Gümüldür’ün kaderi belli olmuş. Bugün 12 bin dönüm arazide satsuma yetiştiriliyor, yılda 40 bin tonluk üretimin büyük bölümü ihraç ediliyor.

GELİRİNİN büyük çoğunu tarımdan ve balıkçılıktan kazansa da Gümüldür bölgenin en hızlı gelişen turizm merkezlerinden biri. 8 kilometrelik sahil şeridi, serin denizi, kumsalı ve esintisi kesilmeyen iklimiyle yerli ve yabancı turistlerin aradığı bir tatil beldesi. Her türlü su sporu yapılabilen Gümüldür, dalış meraklılarına olanaklar sunuyor.

TARİHİN en büyük binicilik merkezlerinden Klaros , Anadolu’nun en eski kentlerinden Kolophon ve Kolophon’un limanı Nation sizi ağırlamaya hazır. Kentin ilk yerleşimi Lebedos ve Kolophon’da eski uygarlıklardan pek iz kalmamışsa da kazı çalışmaları süren Klaros ve Nation geçmişle ilgili değerli ipuçları verebilir.

SON yıllarda sayıları hızla artan, otel, motel, apart ve pansiyonlarda kesenize uygun geceleme olanakları bulabilirsiniz.

GEÇİM kaynaklarından biri de balıkçılık olan Gümüldür'de de deniz ürünlerini tercih edebilirsiniz. Ekim ve kasım aylarında satsuma yemeyi ihmal etmeyin.
Seferihisar’dan Gümüldür’e doğru yola çıkıldığında Değirmendere’de Örenşehir köyünde antik Kolophon kenti kalıntıları ilk durak olmalı. Kolophon MÖ. 8. ve 7. yy’da İonia’nın en zengin kentlerinden biriydi. Verimli toprakları, denizcilikteki ustalıkları yanında lüks yaşamaya meraklıları ile de ünlüydüler Kolophonlular. Kazılar mimari açıdan önemli buluntular ortaya çıkardı. Fakat kalıntılar çok belirsiz olduğundan amatör gezginlere pek bir şey söylemiyor. Bakıp bakıp da “Mimari açıdan önemli buluntular ne ola ki?” diye sorabilirsiniz. Doğanbey köyü yakınlarında (Seferihisar’a 15 km.) diğer İonia kenti Lebedos yer alıyor.

Meraklıları için Seferihisar’dan 13 km. sonra sola ayrılan ve tepeler üzerinden Cumaovası’na ulaşan ara yolun üzerinde Cumalı Ilıcıları bulunduğunu belirtelim. Çok basit tesislerin bulunduğu ılıcalar çok eski tarihlerden beri bölge halkı tarafından kullanılıyor.

Gümüldür ve Özdere hattı yeni gelişen turizm bölgesi. Bu bölge İzmir çevresinin en iyi satsuma mandalinlerini yetiştirir. Turizmin gelişmesi ve yazlık ev merakı sahile yakın yerlerdeki mandalinlikleri hep arsa haline getirdi. Mandalinler iç taraflarda kaldı.

Gümüldür’den doğuya, Kuşadası yönüne devam edildiğinde ara ara sahil tarafında, ama daha çok solunuzda çam ormanları var. Hemen her yıl bir yerinde yangın çıkan çamlıklar çok azaldı. Çok değil, on yıl önce bütün tepeler güzel çam ormanları ile örtülüydü. Özdere, yol üzerindeki Çukuraltı ve 2 km. içerideki güzel köyü ile iki bölümlü bir belediye. Çukuraltı deniz kıyısında ama bütün kıyı yazlıklarla kaplı olduğu için yerleşim bitene kadar denizi göremeyeceksiniz. Köy girişini geçtikten sonra denizle birleşen yol boyunca hâlâ bakir kalmış koylar görebilir ve ilgilenirseniz adaçayı toplayabilirsiniz.

Kuşadası’nın sahilinde otel yapılacak yer kalmayınca yeni oteller Özdere-Gümüldür Sahil şeridine kaymaya başladı. Kuşadası’nın kentleşmiş yoğunluğundan uzak, kolayca gidilip gelinecek kadar yakın.

Gümüldür’ e Nasıl Gidilir :

Gümüldür’ e İzmir Şehir Merkezinden Karabağlar-Gaziemir Yolunu Takip Ederek Gaziemir’ ı Geçtikten sonra Havaalanı ayrımına gelmeden sağa Gümüldür istikametine saparak ulaşabilirsiniz. Havaalanından araç kiralayan müşterilerimiz için Gümüldür’ e ulaşmak son derece kolaydır. İzmir Adnan Menderes Havaalanından çıktıktan sonra bölünmüş yolun ters istikametinde bulunan Gümüldür yoluna girmeniz yeterlidir.

Gümüldür’ ün Tarihi Yerleri :

Notion

İzmir-Kuşadası kavşağına geldiğinizde yolun sağında (deniz tarafı) ve solunda iki antik kent yer alıyor.

Sağda kalan ve Ahmetbeyli plajı ile içiçe olan Notion ilk kez 1921’de kazıldı. Kolophon kentinin güney limanı olduğu için güney anlamına gelen bu isimle adlandırılmış.

Kentin batı ve kuzeyindeki iki kapısı ayaktadır. Akropolün üstünden Samos Adası ve Kuşadası’na doğru çok güzel bir deniz manzarası seyredebilirsiniz. Hellenistik dönemde yapılmış, Roma döneminde değişikliğe uğramış tiyatroyu ve kent duvarlarından kalan bölümleri görebiliyoruz. Bir de otlayan keçi sürülerini görebiliriz ama kentle ilgili bilgi içeren herhangi bir tabela falan aramayın, yoktur.

Klaros

Ahmetbeyli plajına 3 km uzaklıkta olan ve Notion’a göre kara tarafında kalan komşu kent Klaros ise kehanet merkezi olarak ünlüydü ve Kolophon’a bağlıydı. İzmir yolu üzerindeki girişinde bir ok işaretinden giriyor, yol ikiye ayrılınca sağa dönüyorsunuz. Eğer ot bürümüş alanda biraz çaba gösterirseniz girişi bulabileceksiniz. Burada da açklayıcı hiçbir tabela yok.

İlk kazılar 1907 yılında Osmanlı Müzesi adına Theodor Makridy bey tarafından yapılıyor. 1950’lerde Fransa adına yürütülen Louis Robert kazılarında yapının aslı ve kutsal çevresi yeterince ortaya çıkarılmış. Son kazılar ise Juiliette de La Geniere ve Nuran Şahin tarafından yürütülüyor.